www-somalia.com

Silsiladda: Cutubka 35 - Qaylada

Kulanka bulshada wuxuu ahaa dhacdadii ugu weynayd ee la sugo jiil dhan. Fikradda lafteedu waxay ahayd mid kacaan ah: Sheekh Saadiq oo la ixtiraamo, oo imanaya tuuladooda yar, si uu uga hadlo munaasabad uu soo agaasimay Axmed Yuusuf, ganacsadaha muranka dhaliyey, oo uu maalgeliyey "mashruuca ajnabiga ah" ee sumcadda xun.

Maalintii la ballamay, deyrkii weynaa ee boodhka lahaa ee u adeegi jiray fagaarahooda guud wuu buuxsamay. Ma jirin masrax rasmi ah, ee waxaa jirtay masrax kor loo qaaday oo hore ah oo la saaray dhawr kursi iyo miis yar oo koob biyo ah saaran yahay. Goobtu waxay ka buuxday tamar kacsan oo rajo leh.

Kala qaybsanaanta bulshada waxaa lagu arki karayay habka ay dadku isu safteen.

Hore, oo isugu soo ururay dhinac ka mid ah masraxa, waxaa fadhiyey Sheekh Cali iyo odayaashii xagjirka ahaa. Waxay qaateen kuraastii ugu muhiimsanayd, qaabkooduna wuxuu ahaa mid adag, joogitaankooduna wuxuu ahaa mudaharaad aamusan oo karkaraya. Way diidi waayeen inay ka soo qaybgalaan, laakiin kuma ay siin lahayn munaasabadda oggolaanshahooda.

Axmed iyo Farah waxay u diyaariyeen kuraas kooxdoodii yarayd dhinaca kale. Oo, tallaabo keentay hirar gunuunac ah oo dadka dhex maray, dhowr ka mid ah kuraastaas waxaa ku fadhiyey haween: Deeqo, Ladan, iyo laba kale oo ka tirsan Golaha Jikada. Shaah ma ay bixinayn. Way fadhiyeen, sida marti sharaf leh, joogitaankooduna wuxuu ahaa bayaan aamusan oo awood leh.

Intii kale ee bulshadu waxay buuxiyeen meesha ballaadhan. Ma ahayn hal koox oo isku mid ah. Qoysas iyo kooxo rag iyo dumar ah ayaa istaagay oo fadhiyey kooxo-kooxo, indhahooda is-weydaarsanaya iyo wada-hadalladooda shanqadha leh oo kashifayay daacadnimadooda. Daawadayaasha Aamusan, qoysaska shakigu kala qaybiyey, kuwa xiisaynaya, iyo kuwa baqaya—dhammaantood way joogeen, hab-fadhiyadooduna wuxuu ahaa khariidad nool oo dildilaacyadii adduunka kala qaybiyey.

Sheekh Saadiq kuma bilaabin wacdi. Wuxuu ku bilaabay inuu ka codsado Farah inuu istaago oo hadlo. Cod hooseeya oo adag, Farah wuxuu mar kale bixiyey marag-kaciisii. Laakiin markan, ma ahayn nin jaban oo u qiranaya asaagiis. Wuxuu ahaa markhaati, oo la hadlaya bulshadiisa oo dhan, sheekadiisuna waxay ahayd bayaan furitaan ah oo culus oo awood leh.

Markaas, Sheekh Saadiq wuu istaagay si uu u hadlo. Codkiisu ma ahayn onkodka hogaamiye dadweyne sida Sheekh Cali, balse wuxuu ahaa codka cad ee dhawaaqa leh ee macallin. Wuxuu gacanta ku hayay Qur'aanka iyo nuqul warbixinta caafimaadka ee WHO.

Wuxuu ku bilaabay inuu sharfo dhaqamadooda, taariikhdooda, iimaankooda qotada dheer ee joogtada ah. Ma weerarin; wuu baray. Wuxuu dhex mariyey qoraallada muqaddaska ah, sida uu ku sameeyey Axmed, isagoo tusaya webiga iimaanka saafiga ah oo sharraxaya sida dhoobada caadada maxalliga ahi ay u wasakhaysay biyihiisa. Wuxuu tusay daciifnimada Xadiiska la baray, iyo xoogga aayadaha ka hadlaya kaamilnimada abuurista Eebbe.

Markaas, wuxuu kor u qaaday warbixinta caafimaadka. "Qur'aanku wuxuu ina farayaa inaan cilmi raadino," ayuu yidhi, codkiisu oo ka dhawaajinaya deyrka. "Kani waa nooc cilmi ah. Waa marag-kaca dhakhaatiirta iyo saynisyahannada. Oo wuxuu inoo sheegayaa in dhaqanka aad difaacaysaan uu yahay il dhimasho, cudur, iyo xanuun haweenka aad sheegataan inaad sharfaysaan. In la akhriyo tan, in la ogaado tan, oo la sii wado in gabdhahiina lagu dhibaateeyo magaca iimaanka ma aha cibaado. Waa jaahilnimo ula kac ah. Oo indhaha Eebbe, jaahilnimada ula kaca ahi waa dembi."

Indhihiisa wuxuu si toos ah ugu jeediyey Sheekh Cali. "Walaal," ayuu yidhi, codkiisu oo hadda ka buuxa awood af badan oo bir ah. "Waxaad baratay raaciyadaada in gudniinkani yahay waajib muqaddas ah. Waxaad isticmaashay cabsida Eebbe si aad u dhaqan-geliso dhaqan waxyeello leh. Waxaan kaa codsanayaa hadda, Eebbe hortiisa iyo bulshadaada hortooda, inaad i tusto aayadda Qur'aanka Kariimka ah ee amraysa tan. I tus. Maxaa yeelay waxaan ahaa arday kitaabka noloshayda oo dhan, oo ma heli karo."

Sheekh Cali wuu fadhiyey isagoo barafoobay, wejigiisuna wuxuu ahaa maaskaro cadho iyo ceeb ah. Kuma uu soo saari karin aayad aan jirin. Kuma uu doodi karin nin aqoontiisu si cad uga sarraysay tiisa. Aamusnaantiisu waxay ahayd qirasho.

Sheekh Saadiq markaasuu u jeestay haweenka. "Oo idinkana, hooyooyin," ayuu yidhi, codkiisu oo jilcaya naxariis qoto dheer. "Jacaylka aad u qabtaan gabdhahiinu waa shay muqaddas ah. Laakiin jacayl aan aqoon lahayn wuxuu noqon karaa hage khatar ah. Hooyooyinkiin iyo ayeeyooyinkiin waxay sameeyeen waxay u maleeyeen inay sax tahay, aqoontii ay haysteen. Laakiin idinku… idinku hadda waxaad leedihiin aqoon cusub. Waxaad haysaan marag-kaca Farah. Waxaad haysaan erayada dhakhaatiirta. In la ogaado tan, oo la sii wado silsiladda xanuunka, ma aha jacayl. Falka ugu jacaylka badan waa falka geesinimada. Geesinimada lagu yidhaahdo, 'Silsiladdan xanuunku aniga ayay igu joogsanaysaa. Gabadhayda ayay ku joogsanaysaa.'"

Gacmihiisa ayuu kor u qaaday. "Nabad gelya," ayuu ku soo gabagabeeyey. "Oo ka fiicnaada awoowayaashiin, idinkoo ka xikmad badan. Ilaaliya gabdhahiina. Taasi waa waajibkiina muqaddaska ah."

Wuu dhammeeyey. Muddo dheer, waxaa jirtay aamusnaan yaab leh oo buuxda. Markaas, shanqadh ayaa bilaabmay. Waxay ahayd hal haweeney, markaas mid kale, markaas mid kale—sacab jilicsan oo shaki leh. Wuu koray, oo rag qaar baa ku biiray, ilaa deyrkii oo dhan uu ka buuxsamay hir sacab ah. Ma ahayn sacab onkod leh, balse wuxuu ahaa cod shaki leh oo rajo leh. Codka bulsho bilaabaysa inay bogsato.

Deeqo waxay eegtay Axmed, indhaheedu oo ilmo ka ifayaan. Waxay eegtay Farah, oo si furan u ooyayay, ma aha lumintiisa, balse badbaadadiisa. Waxay eegtay Ladan iyo haweenkii kale, wejiyadooduna waxay ka buuxeen xoog iyo rajo aysan waligeed hore u arag.

Dagaalkii ma dhammaan. Xagjirayaashu habeen kuma libdhi doonaan. Laakiin beentii weynayd way jabatay. Runtu, qaylo cad oo aan la inkiri karin, ayaa lagaga hadlay badhtamaha adduunyadooda. Oo sacabkii aamusnaa ee rajada lahaa, Deeqo waxay maqli kartay codka dhaqan cusub oo dhalanaya.

Doodda: Cutubka 35 - Goobta Dadweynaha iyo Bandhigga Runta

Qaybta 35.1: Awoodda Fagaaraha Dadweynaha

Cutubkan ugu dambeeya waa cashar heer sare ah oo ku saabsan isticmaalka "goobta dadweynaha"—meel ay bulshadu isugu imaan karto si ay uga dooddo arrimaha khuseeya danaha guud oo ay u samaysato ra'yi guud. Kulanka Sheekh Saadiq ma aha oo keliya muxaadaro; waa riwaayad siyaasadeed si taxadar leh loo agaasimay oo loogu talagalay in lagu sharci-la'eeyo run hore oo lagu sharciyeeyo mid cusub.

Qaybaha Muhiimka ah ee Bandhigga:

1. Habaynta Awoodda: Habaynta jidheed ee kulanku waa matalaad muuqaal ah oo qaab-dhismeedka awoodda cusub. Sheekh Cali, awooddii hore, waa la gees maray. Haweenka Golaha Jikada, awoodda cusub, waxaa la siiyey meel sharaf leh. Tani waxay si muuqaal ah ugu gudbinaysaa bulshada in isbeddel dhacay ka hor intaan hal eray la odhan.

2. Qaab-dhismeedka Saddexda Fal: Sheekh Saadiq si cajiib ah ayuu u qaabeeyey kulanka sida riwaayad awood leh ama dood sharci ah:

   • Falka Koowaad: Racfaanka Dareenka (Pathos). Wuxuu ku bilaabayaa marag-kaca Farah. Tani waxaa loogu talagalay in lagu furo quluubta dhagaystayaasha, in lagu jebiyo difaacyadooda dareenka sheeko xanuun leh oo la fahmi karo.

   • Falka Labaad: Racfaanka Caqliga iyo Caqiidada (Logos). Markaas wuxuu soo bandhigayaa caddayntiisa fiqhiga iyo sayniska. Wuxuu racfaan ka qaadanayaa caqliga iyo iimaanka dhagaystayaasha, isagoo burburinaya doodaha Sheekh Cali qayb-qayb.

   • Falka Saddexaad: Racfaanka Anshaxa iyo Baaqa Waxqabadka (Ethos). Wuxuu ku soo gabagabaynayaa isagoo racfaan ka qaadanaya dabeecadda anshaxa ee bulshada iyo jacaylkooda carruurta. Wuxuu dib u qaabaynayaa geesinimada inay tahay nooca ugu sarreeya ee jacaylka iyo cibaadada.

3. 
   

4. Hoos-u-dhigista Guud ee Ilaaladii Hore: Tartanka tooska ah ee Sheekh Cali—"I tus aayadda"—waa xeelad si weyn u wax ku ool ah. Waa tartan aqooneed oo guud oo aan rabshad lahayn. Markuu awoodi waayo inuu ka jawaabo, awoodda Sheekh Cali way burburaysaa waqtiga dhabta ah, horto dadkii uu hoggaamin lahaa. Aamusnaantiisu waa is-dhiibid guud.

Dhalashada Is-afgarad Cusub:
Sacabka shakiga leh ee dhammaadka waa codka is-afgarad bulsho oo cusub oo samaysmaya. Fagaare guud oo sidan oo kale ah waa mid muhiim ah sababtoo ah wuxuu u oggolaanayaa "Daawadayaasha Aamusan" inay arkaan inaanay keligood ahayn shakigooda.

• Kulanka ka hor: Nin su'aal ka keenay gudniinka gabdhuhu wuxuu ahaa qof go'doonsan, bidci suurtagal ah.

• Kulanka ka dib: Nin su'aal ka keena gudniinka gabdhuhu hadda wuxuu la safan yahay caalim diineed oo weyn, sayniska casriga ah, iyo marag-kaca geesinimada leh ee asaagiis. "Khatarta" gebi ahaanba waa la dib u qaabeeyey. Hadda way ka khatar badan tahay in lagu dhego aaminaaddii hore ee la ceebeeyey marka loo eego in la qaato tan cusub ee si awood leh loo oggolaaday.

Tani waa sababta ay keli-taliyayaasha iyo hoggaamiyeyaasha aasaasiga ahi aad uga baqaan xorriyadda hadalka iyo isu-imaatinka guud. Sababtoo ah marka dadka loo oggolaado inay isugu yimaadaan, dhegaystaan sheekooyin iska soo horjeeda, oo arkaan in deriskoodu ay la wadaagaan shakigooda, awoodda runta hore ee isku midka ah way luntay. Sheekh Saadiq kuma guulaysan oo keliya dood; wuxuu abuuray xaqiiqo guud oo cusub. Wuxuu u beddelay shanqadhyadii gaarka ahaa ee jikada Deeqo iyo murugadii aamusnayd ee guriga Farah runta cusub, ee sharciga ah, ee si guud loogu dabbaaldegayo ee bulshada oo dhan.