www-somalia.com

Silsiladda: Cutubka 29 - Mushaharkii ugu Horreeyey

Deeqo waxay nadiifinaysay dheri jikadeeda markii uu Axmed soo galay, wejigiisuna uu ka ifayay farxad aysan arag sannado badan. Wuxuu hayay warqad, fakis khafiif ah oo hadda uun soo gaadhay xafiiskiisa.

"Waxay ka timid Geneva," ayuu yidhi, codkiisu oo ka buuxa yaab. "Hay'adda Caasha."

Deeqo gacmaheeda ayay qallajisay, wadnaheeduna wuxuu bilaabay inuu xoogaa ka dheereeyo. Warqaddii ayay qaadatay. Waxay ahayd warqad rasmi ah, heshiis shaqo. Waxaa loo soo diray iyada.

Waxaa loo soo bandhigay jagada "Isku-duwaha Sare ee Bulshada" ee mashruuca cusub. Waxaa lagu magacaabay mas'uuliyadeeda: inay hoggaamiso oo ay ballaadhiso shabakadda "golaha jikada," inay maamusho sanduuqa cusub ee taageerada bulshada, oo ay u shaqayso sidii isku-xidhaha ugu weyn ee mashruuca goobta.

Markaasay aragtay lambarka. Mushaharka. Waxay ahayd lacag yar marka la eego heerarka reer galbeedka, laakiin Deeqo, waxay ahayd hanti. Way ka badnayd intii Axmed uu ka heli jiray bil wanaagsan ganacsigiisii dhibaataysnaa. Waxay ahayd mid iyada u gaar ah.

Waxay ku fadhiisatay kursi yar, warqadduna gacanteeda ayay ku gariiraysay. Lacag, adduunyadeeda, waxay ahayd shay ragga iska leh. Waxaa kasban jiray niman iyo aabbayaal, oo lagu bixin jiray kharashka guriga. Weligeed nolosheeda, ma qaban lacag iyada u gaar ah, oo ay ku kasbatay dadaalkeedii. Fikradda lafteedu waxay ahayd mid aad u qalaad oo u ekayd riyo.

Axmed horteda ayuu ku jilba joogsaday, indhihiisuna waxay ka ifayeen kibir daran oo aan isku dhafanayn. "Way ku aqoonsadeen, Deeqo," ayuu yidhi, codkiisu oo dareen ka buuxo. "Adduunyadu way ku aqoonsatay qofka aad tahay."

Fiidkaas, Deeqo waxay isugu yeedhay kulankii ugu horreeyey ee rasmiga ahaa ee Golaha Jikada. Waxay gurigeeda isugu keentay Ladan iyo saddexdii haween ee kale ee asaasiga ahaa. Warkii ayay u sheegtay. Waxay u sharraxday in ururkoodii sirta ahaa aanu hadda sir ahayn. Wuxuu ahaa mashruuc. Mid rasmi ah. Oo iyada, Deeqo Yuusuf, ay ahayd isku-duwahiisa.

Markaasay u sheegtay warkii labaad. "Ladan," ayay tidhi, codkeedu oo rasmi ah laakiin diirran. "Mashruucu wuxuu u baahan yahay laba isku-duwe. Aniga iyo Caasha... waxaan ku sharfan lahayn haddii aad noqoto tan kale." Warqad labaad oo la mid ah ayay miiska uga riixday.

Ladan waxay eegtay warqadda, indhaheedu oo ilmo ka buuxsamay. Waxay ahayd xaas yar, oo aan wax badan baran, oo maqaamkeeda keliya uu ka yimid ninkeeda. Warqaddan, magacan, mushaharkan—waxay ahayd aqoonsi cusub.

Laakiin daqiiqaddii ugu kacaanka badnayd waxay timid ugu dambayn. Deeqo waxay sharraxday Sanduuqa Taageerada Bulshada. "Waa gaashaan, sida ay Caasha tidhi," ayay sharraxday. "Sanduuq lagu caawiyo qoys kasta oo doorta inay ilaaliyaan gabdhahooda, in lagu caawiyo biilasha caafimaadka kuwa xanuunsanaya, in lagu caawiyo haweenka baahan." Way hakaday. "Oo annagu... annagu waxaan noqon doonnaa kuwa maamulaya. Annaga shantayada. Annagaa ah guddida. Annagaa go'aannada qaadan doonna."

Aamusnaan koronto leh oo shanqadh leh ayaa qolkii buuxisay. Haweenkan, oo noloshooda ay go'aamin jireen go'aannada ragga, ayaa hadda la siinayay awood dhab ah oo la taaban karo. Awoodda jeebka. Awoodda lagu yidhaahdo haa, in la caawiyo, in la bogsiiyo, in la ilaaliyo.

Hadda ma ahayn oo keliya koox taageero. Waxay ahaayeen gole maamul. Waxay ahaayeen hoggaamiyeyaal dhaqdhaqaaq. Guusha ama fashilka mashruuca, masiirka gabdhaha geeskooda yar ee adduunka, hadda wuxuu ku jiray gacmahooda.

Deeqo waxay eegtay wejiyada haweenka ku hareeraysan. Waxay aragtay cabsi, haa. Laakiin waxay sidoo kale aragtay go'aan bir ah oo soo ifbaxaya. Shanqadhii aamusnayd ee jikadeeda waxay noqotay shir rasmi ah. Dhibbanayaashii waxay noqdeen maalgeliyayaal. Isu-dheellitirnaanta awoodda ee adduunyadooda yar ayaa hadda si aan la beddeli karin, si aasaasi ah, oo si qurux badan loo rogay.

Doodda: Cutubka 29 - Siyaasadda Mushaharka

Qaybta 29.1: Awoodda Dhaqaale oo ah Mashiinka Xoraynta

Cutubkani wuxuu hoos u dhigayaa fikradda aan la taaban karin ee "awood-siinta" ilaa curiyaha ugu muuqda uguna isbeddelka badan: awoodda dhaqaale. In kasta oo guulaha anshaxa iyo bulshada ay ahaayeen kuwo muhiim ah, soo bandhigidda mushahar iyo sanduuq bulshadu maamusho waa waxa si dhab ah u rogaya firfircoonida awoodda goobta.

Mushaharka oo ah Qalab Jabin:
Mushaharka Deeqo ma aha oo keliya lacag; waa bayaan siyaasadeed oo qoto dheer kaasoo jabinaya nidaamka aabbe-salaysan ee dhaqameed siyaabo dhowr ah oo muhiim ah:

1. Wuxuu ka soocayaa Qiimaha Haweeneyda iyo Ninkeeda: Nidaam aabbe-salaysan, qiimaha dhaqaale ee haweeneydu waa mid dadban—wuxuu ka yimaadaa ninkeeda. Shaqadeeda guriga lama siiyo mushahar sidaa darteed bulsho ahaan waa la qiimo dhimaa. Mushahar rasmi ahi wuxuu siinayaa aqoonsi dhaqaale oo madaxbannaan. Qiimaheedu hadda kama iman oo keliya doorkeeda xaas ama hooyo; waxay sidoo kale ka timaaddaa xirfaddeeda xirfadeed ee abaabule bulsho.

2. Wuxuu Beddelayaa Isu-dheellitirnaanta Awoodda Guriga dhexdiisa: Xaqiiqda ah in mushaharka Deeqo uu ka badan yahay kan Axmed waa dhacdo gariir leh. Waxay si tartiib ah u burburinaysaa qaabka dhaqameed ee ninka masruufka ah. Kibirkii farxadda lahaa ee Axmed, halkii uu ka ahaan lahaa ciil, waa marag-kac u ah isbeddelkiisa qotada dheer. Wuxuu awood u leeyahay inuu arko guusha xaaskiisa ma aha sidii khatar ku ah ragannimadiisa, balse sidii guul qoyskiisa. Kani waa qaab iskaashi cusub oo sinnaan ah.

3. Wuxuu Bixinayaa Maqaam iyo Awood: Bulsho kasta, mushaharku waa calaamad maqaam. Marka la siiyo mushahar Deeqo iyo Ladan, mashruucu wuxuu si rasmi ah u aqoonsanayaa inay yihiin xirfadlayaal. Hadda ma aha oo keliya "haween jikada ku sheekaysanaya"; waa hoggaamiyeyaal bulsho oo mushahar leh. Tani waxay siinaysaa awood iyo sharciyad cusub, labadaba indhahooda iyo indhaha bulshada.

Sanduuqa oo ah Qalab Dowladnimo:
Sanduuqa Taageerada Bulshada waa mid ka sii kacaansan. Waa tijaabo xagjir ah oo awood-wareejin ah.

• Wuxuu abuurayaa qaab-dhismeed awoodeed oo kale. Awooddii dhaqameed ee lagu caawin jiray ama lagu hor istaagi jiray qoys waxay ku jirtay gacanta odayaasha ragga ah, oo u isticmaali jiray inay ku dhaqan-geliyaan isku-ekaanshaha. Sanduuqa cusub wuxuu abuurayaa qaab-dhismeed awoodeed oo barbar socda, oo ay haweenku hoggaamiyaan. Hadda, qoys diida odayaasha uma baahna inay ka baqaan burbur maaliyadeed; waxay racfaan ka qaadan karaan Golaha Jikada si ay u helaan taageero. Tani waxay si wax ku ool ah u baabi'inaysaa hubka ugu weyn ee odayaasha.

• Wuxuu dhisaa xirfadaha dowladnimada. Marka haweenka laga dhigo "guddida," mashruucu ma siinayo oo keliya lacag; wuxuu siinayaa waayo-aragnimo hoggaamin, maareyn maaliyadeed, iyo go'aan-qaadasho wadareed. Waxay baranayaan xirfadaha wax ku oolka ah ee dowladnimada, iyagoo dhisaya awooddooda ay ku hoggaaminayaan bulshadooda siyaabo aad uga fog arrinta keliya ee gudniinka gabdhaha.

• Wuxuu ku dhisan yahay kalsooni, ee ma aha borotokool. Si ka duwan qaabka xafiisyada ee David, sanduuqu wuxuu ku salaysan yahay fikradda ah in haweenka maxalliga ahi ay yihiin kuwa ugu habboon inay ogaadaan cidda u baahan caawimaad iyo sida loo bixiyo. Waa fal xagjir ah oo kalsooni ah kaasoo si weyn uga duwan kalsooni-darrada aabbanimo ee warshadaha gargaarka.

Asal ahaan, mashruuca Caasha wuxuu sameeyey wax aad uga qoto dheer "wacyigelin" oo keliya. Wuxuu maalgeliyey abuurista dowlad curdun ah, oo haweenku hoggaamiyaan, oo asaas ah, oo leh hoggaamiyeyaasheeda, khasnadeeda, iyo barnaamijkeeda daryeelka bulshada. Tani waa macnaha dhabta ah ee awood-siinta: wareejinta ma aha oo keliya fikrado, balse awood dhab ah oo la taaban karo.