www-somalia.com

Silsiladda: Cutubka 24 - Burburka Aabbaha

Toddobaadkii xigay wuxuu ahaa mid gaabis ah oo xanuun badan. Wicitaankii Caasha wuu shaqeeyey. Rugta caafimaadka ee Jarmalka, iyadoo cuskanaysa "xaalad bini'aadanimo oo degdeg ah," waxay dirtay ambalaas waxayna dhigtay Suleekha xarunteedii yarayd ee nadiifka ahayd. Ma jirin damaanad. Infekshanku wuu fogaaday, jidhkii yaraa horeba wuu u burburay. Qoysku waxba ma samayn karin aan ka ahayn inay sugaan oo ay duceeyaan.

Intii lagu jiray waqtigan hubanti la'aanta ah, Farah wuxuu ahaa ruux. Wuxuu ku wareegayay goobta sugitaanka ee nadiifka ah ee rugta caafimaadka, wejigiisuna wuxuu ahaa mid madhan, indhihiisuna faaruq. Aabbihii is-weyneyn jiray wuu lumay, oo waxaa beddelay nin madhan oo ku dheggan rajo yar oo uu siiyey cadowgiisii dhaarta ahaa.

Maalintii shanaad, dhakhtaraddii Jarmalka, haweeney adag oo indho daalan oo naxariis leh, ayaa u soo baxday si ay u aragto. "Way noolaan doontaa," ayay dhakhtaraddu tidhi, Soomaaligeedu oo gaaban oo sax ah. "Infekshanku wuu xakamaysan yahay. Muddo dheer way daciif ahaan doontaa. Nabaro ayay yeelan doontaa. Laakiin way noolaan doontaa."

Nafiska ku soo degay Farah wuxuu ahaa mid aad u weyn oo jilbaha dhigay, fooddiisuna waxay ku tiirsanayd sagxadda qabow ee nadiifka ah ee rugta caafimaadka isagoo muujinaya mahadnaq qoto dheer oo aamusan.

Maalintii xigtay, wuu oofiyey ballanqaadkiisii.

Farriin ayuu u diray isla golaha odayaasha ee xukumay Axmed. Wuxuu codsaday in la dhegaysto. Ragii way isugu yimaadeen, markan ma aha cadho garsoorayaal xaq ah, balse xiiso deggan oo cabsi leh. Dhammaantood waxay maqleen sheekadii Suleekha ee ku dhowaatay dhimashada, rugta caafimaadka ee ajnabiga ah, iyo shuruudaha yaabka leh ee Axmed.

Axmed wuu joogay, ma aha eedaysane, balse markhaati aamusan.

Farah wuxuu hor istaagay iyaga. Ma ahayn ninkii ay yaqaanneen. Wuu yaraaday, wuu is-hoosaysiiyey, codkiisuna wuxuu ahaa mid qallafsan oo ka madhan awooddii weynayd ee caadiga ahayd.

"Walaalahay, odayaashay," ayuu ku bilaabay, indhihiisuna dhulka ayay ku dhegsanaayeen. "Waxaan halkan u imid inaan qirto dembi. Ma aha dembi Eebbe ka dhan ah, balse dembi ka dhan ah dhiiggayga."

Neef gariiraya ayuu qaatay. "Gabadhayda, Suleekha, way ku dhowaatay inay dhimato. Oo ma ahayn qandho ku dhowaatay inay qaaddo, sidaan idiinku sheegay. Waxay ahayd... waxay ahayd goynta." Erayga wuxuu u yidhi sidii dhagax afkiisa ku jira. "Waxay ahayd gudniinka. Gudniinka Gabdhaha."

Kor ayuu u eegay markaas, isagoo la kulmay indhahoodii naxdinta lahaa. "Waa dhaqankeenna kii sumeeyey. Waa kibirkayga, kibirkayga nacasnimada iyo indho la'aanta ah, kii geeyey albaabka dhimashada. Waxaan ka hadalnaa sharaf, laakiin waxaan idiin sheegayaa, ma jirto sharaf codka aabbe maqlo marka neefta ilmihiisu ay bilaabato inay yaraato. Waxaa jira oo keliya argagax."

Wuxuu ka sheekeeyey wax kasta—dhiig-baxa, infekshanka, isku-daygiisii quusta ahaa ee fashilmay ee ahaa inuu helo dawo rugaha caafimaadka maxalliga ah. Ka dibna, qaybtii ugu ceebta badnayd.

"Waa la badbaadiyey," ayuu yidhi, codkiisu oo hoos ugu degay shanqadh, "xoogaggii aan cambaareeyey. Dhakhtarad Jarmal ah. Saamaynta Caasha Yuusuf, haweeneydii aan ugu yeedhay sun wax kharribaysa." Si toos ah ayuu Axmed u eegay. "Waa la badbaadiyey sababtoo ah walaalkay Axmed, nin aan ugu yeedhay daciif iyo sharaf la'aan, wuxuu i tusay naxariis aanan u qalmin."

Markaasuu ku celiyey shuruudii labaad ee heshiiskiisii, codkiisuna wuxuu yeeshay awood yaab leh oo jaban. "Maanta waxaan idinku dhaaranayaa. Eebbe hortiisa iyo idinka hortiina. Carruurtayda lama bari doono beentii hore. Waxaa la bari doonaa runta aan ku bartay qolka sugitaanka ee isbitaalka. Waxaa la bari doonaa in dhaqankani aanu ahayn jidka daahirsanaanta, balse uu yahay jidka qabriga. Waxaan markhaati u noqon doonaa runtan inta noloshayda ka hadhay."

Wuu dhammeeyey wuxuuna istaagay halkaas, isagoo gebi ahaanba kashifan, aabbe si guud, si nidaamsan, isu burburiyey.

Odayaashu way aamusnaayeen. Erayo umay hayn tan. Aragtidooodii adduunka oo dhan way rogmatay. Horyaalkii ugu hadal-wanaagsanaa ee bulshada ee dhaqanka ayaa hadda si guud ugu dhawaaqay musallifnimadiisa. Ninkii ahaa dacwad-oogaha ugu weynaa ee Axmed ayaa hadda noqday markhaatiga ugu weyn ee difaaca.

Axmed wuu daawaday, isagoon dareemin wax guul ah, ee keliya murugo qoto dheer oo weyn. Kuma guulaysan dagaal ka dhan ah Farah. Masiibo naxdin leh oo ku dhowaatay dhimasho ayaa ku guulaysatay dagaal ka dhan ah labadoodaba, iyadoo ku qasabtay inay arkaan run ku dhex qarsoonayd aragtidooda jiilal badan. Markii kulanku ku dhammaaday aamusnaan wareer iyo naxdin leh, Axmed wuxuu ogaa inaanay jirin wax bulshadooda ka mid ah oo sidii hore ahaan doona. Dhagaxii ugu horreeyey waa la dhaqaajiyey, oo aasaaskii hababkii hore wuxuu bilaabay inuu burburo.

Doodda: Cutubka 24 - Awoodda Marag-kaca

Qaybta 24.1: Qofka Gudaha ah ee Beddelay oo ah Hubka Ugu Dambeeya

Qirashada guud ee Farah waa dhacdo siyaasadeed oo heerkeedu aad u sarreeyo. Waxay muujinaysaa mid ka mid ah firfircoonida ugu awoodda badan uguna waxtarka badan ee dhaqdhaqaaq kasta oo isbeddel bulsho: marag-kaca qofka gudaha ah ee beddelay.

Maxay Marag-kaca Farah u yahay mid aad u Awood Badan?

• Lama Diidi Karo: Caasha iyo Axmed way la doodi kareen nidaamka sannado badan, laakiin mar walba waa la iska indhatiri karayay. Caasha waa "qof dibadda ah," oo uu galbeedku kharribay. Axmed waa "daciif," oo ay xaaskiisu saamaysay. Farah, si kastaba ha ahaatee, lama iska indhatiri karo. Waa qofka ugu gudaha ah, difaacaha ugu hadal-wanaagsan ee nidaamka. Marag-kaciisu kama iman buug ama jaamacad ajnabi ah, balse wuxuu ka yimid waayo-aragnimada ku dhow dhimashada ee ilmihiisa. Kuma weerarayo nidaamka; wuxuu ka warbixinayaa fashilkiisa musiibada ah gudaha. Kalsoonidiisu waa mid buuxda.

• Wuxuu Oggolaanayaa Shaki: Ragga iyo odayaasha kale, qirashada Farah waxay u shaqaysaa sidii fur-furnaan. Qaar badan oo ka mid ah ayaa laga yaabaa inay lahaayeen cabsidooda iyo shakigooda gaarka ah—sheekooyin ku saabsan ilmo-adeer dhiig badan ka yimid, gabar abti u ah oo dhalmo adag la kulantay. Laakiin cadaadiska bulshada ee ah in la hoggaansamo ayaa aad u weyn oo aan la sheegi karin shakiyadan. Farah, oo ku tiirsan maqaamkiisa iyo masiibadiisa, hadda wuxuu siiyey oggolaansho ay ku shakiyaan. Wuxuu jabiyey wejiga isku midka ah ee dhaqanka, isagoo kashifay cabsida iyo hubanti la'aanta hoos taal.

• Wuxuu Beddelayaa Qeexitaanka Sharafta iyo Xoogga: Nidaamka aabbe-salaysan wuxuu ku dhisan yahay qeexitaan gaar ah oo xoogga ragga ah: adkeysi, u hoggaansanaan dhaqan, iyo kontoroolka qoyska. Qirashada Farah, si liddi ah, waxay soo bandhigaysaa qeexitaan cusub oo ka awood badan oo xoogga ah: geesinimada lagu qirto khalad, in la sheego run adag, iyo in la mudnaansiiyo nolosha ilmo marka loo eego kibirka qofka. Isaga, ninkii ugu yeedhay Axmed daciif, wuxuu hadda samaynayaa fal nuglaansho guud ah oo aad uga geesisan yahay is-weynayntiisii hore. Wuxuu si aan ula kac ahayn u qaabaynayaa nooc cusub oo ragannimo ah.

Doorka Hoos-u-dhigista Cibaadada:
Qiimaha Caasha ma ahayn oo keliya ciqaab; wuxuu ahaa fal masrax siyaasadeed oo istiraatijiyad ahaan cajiib ah. Waxay fahantay in si isbeddelka qalbiga Farah uu u yeesho macno guud, ay tahay in si guud loo sameeyo.

1. Wuxuu si Rasmi ah uga Tanaasulayaa Aaminaaddii Hore: Marka lagu qasbo inuu isticmaalo ereyga caafimaadka ee "Gudniinka Gabdhaha" oo uu magacaabo "dhaqanka" inuu yahay dembiilaha, waxay hubinaysaa inuusan mar dambe jilcin karin sheekadiisa ama uusan sheegan karin inay ahayd "qandho" uun. Wuxuu ku xidhan yahay sheeko guud oo cusub.

2. Wuxuu Abuurayaa Heshiis Bulsho oo Cusub: Dhaartiisa guud waa heshiis isaga iyo bulshada dhex mara. Eraygiisa kama noqon karo isagoon si buuxda bulshada uga dhex bixin. Hadda waa, si fiican ama si xun, "u dhaqdhaqaaqe".

Farah kuma uusan imaanin heerkan dood aqooneed. Waxaa halkaas keenay masiibo. Laakiin natiijadu waa isku mid. Caasha iyo Deeqo ma aha oo keliya inay ka adkaadeen cadowgoodii ugu awoodda badnaa; waxay u beddeleen hantidoodii ugu awoodda badnayd, in kasta oo uu diidanaa. Marag-kaciisu wuxuu ka badan yahay kun warbixin oo Caasha ah si uu u beero shaki oo uu u beddelo maskaxda ragga jiilkiisa.